Değer kaybı, kazaya karışan bir aracın onarıldıktan sonra bile ikinci el piyasasında kaza öncesine göre daha düşük fiyattan alıcı bulmasıdır. Kazada kusuru olmayan veya kısmen kusurlu olan araç sahibi bu farkı, limit içinde kalan kısım için karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından isteyebilir. 1 Temmuz 2026'dan itibaren araç hasarı için yapılan sigorta başvurusu değer kaybı talebini de kendiliğinden kapsar ve değer kaybı, aracın kaza öncesi ile onarım sonrası ikinci el değerleri arasındaki farka göre belirlenir.
Değer kaybı neden oluşur?
Bir araç ne kadar özenle onarılırsa onarılsın, hasar kaydı aracın geçmişinde görünür; değişen veya boyanan parçalar ekspertizde ortaya çıkar. Aynı marka, model ve kilometredeki hasarsız bir araçla hasar görmüş bir araç arasında piyasada bu yüzden fiyat farkı oluşur.
Değer kaybı, onarım bedelinden ayrı bir zarar kalemidir. Onarım bedeli aracı eski fiziki hâline döndürmenin maliyetini karşılar; değer kaybı ise onarıma rağmen piyasa değerinde kalıcı olarak meydana gelen düşüşü. İkisi birlikte istenebilir.
Talep için aracın satılmış olması gerekmez. Araç sahibi aracı kullanmaya devam etse bile piyasa değerinde bir düşüş varsa bu zarar talep edilebilir. Değerlendirme kaza tarihindeki piyasa koşullarına göre yapılır.
Talep hakkı kural olarak kaza tarihinde aracın maliki olan kişiye aittir. Araç kazadan sonra satılmışsa hakkın kime ait olduğu ayrıca incelenmelidir. Kiralık ya da finansal kiralama yoluyla kullanılan araçlarda da malikin kim olduğu sonucu etkiler.
Onarımda kullanılan parçanın türü de değer kaybını etkiler. Yeni genel şartlar, onarılamayan orijinal parçaların öncelikle orijinal parçayla değiştirilmesi esasını benimser. Hak sahibinin onayı alınırsa veya orijinal parçaya erişilemiyorsa eşdeğer ya da yeniden kullanılabilir parça kullanılabilir; bu şartların varlığını ispat yükü sigorta şirketindedir.
Hukuki dayanak ve Anayasa Mahkemesi kararı
Değer kaybı talebi, haksız fiil sorumluluğuna ilişkin genel hükümlere (TBK m. 49 vd.) ve motorlu aracın işletilmesinden doğan zararları düzenleyen Karayolları Trafik Kanunu hükümlerine (KTK m. 85) dayanır. Zorunlu trafik sigortası işletenin bu sorumluluğunu güvenceye aldığından, değer kaybı sigortanın maddi zarar teminatı içinde istenebilir.
2016'da yapılan değişiklikle KTK'ya, sigorta kapsamındaki tazminatların genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara göre belirleneceğine dair hükümler eklenmişti. Bu dönemde değer kaybı genel şartlara ekli bir formülle hesaplanıyor, belirli bir kilometrenin üzerindeki araçlar için değer kaybı ödenmiyordu.
Anayasa Mahkemesi 17 Temmuz 2020 tarihli kararıyla (E. 2019/40, K. 2020/40) KTK m. 90'daki "genel şartlarda" ifadelerini ve genel şartlarla belirlenen teminat dışındaki taleplerin teminat dışı sayılmasına ilişkin hükmü (KTK m. 92/i) iptal etti. Karar 9 Ekim 2020'de Resmî Gazete'de yayımlandı. Yargıtay bu karardan sonra, değer kaybının genel şartlardaki formüle göre değil, aracın gerçek piyasa değerleri esas alınarak belirlenmesi gerektiğini kabul etmektedir.
1 Temmuz 2026 tarihli genel şart değişikliği
Zorunlu trafik sigortası genel şartlarındaki değişiklik 12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı ve 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi. Değer kaybını ilgilendiren başlıca yenilikler şunlardır:
- Araç hasarı için başvuran hak sahibi, ayrı bir dilekçe vermesine gerek olmadan değer kaybını da talep etmiş kabul edilir.
- Değer kaybı, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun belirleyeceği usullere göre atanan sigorta eksperi tarafından tespit edilir.
- Hesaplamada aracın marka, model, yaş, kullanılmışlık düzeyi, hasar gören kısımları ve geçmiş hasar durumu ile kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el satış değeri arasındaki fark dikkate alınır.
- Sigorta şirketi, nihai eksper raporunu aldıktan sonra değer kaybı tutarını genel şartlarda öngörülen süre içinde hak sahibine bildirmekle yükümlüdür.
Aynı değişiklikle, parça değişimi nedeniyle araçta oluşan değer artışının tazminattan düşülemeyeceği de hükme bağlanmıştır.
Hesaplama nasıl yapılır?
Güncel uygulamada temel ölçüt, aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile onarım sonrası ikinci el piyasa değeri arasındaki farktır. Bu farkı belirleyen unsurlar şunlardır:
- Aracın markası, modeli ve yaşı
- Kilometresi ve genel kullanım durumu
- Hasarın büyüklüğü ve hasar gören parçalar
- Parçanın onarılmış mı yoksa değiştirilmiş mi olduğu
- Aracın önceki hasar kayıtları
Önceki hasarlar sonucu doğrudan etkiler. Aynı parçada daha önce hasar varsa yeni kazanın o parça bakımından yarattığı değer kaybı daha düşük çıkabilir ya da hiç oluşmayabilir. Yüksek kilometre ve araç yaşı da değer kaybını azaltır; ancak Anayasa Mahkemesi kararından sonra yalnızca kilometre sınırına dayanarak değer kaybını tamamen reddetmek kabul görmemektedir.
Sigorta şirketlerinin hesapladığı tutarla bilirkişi raporları arasında sık sık fark çıkar. Bunun temel nedeni, karşılaştırma için seçilen araçların ve kullanılan piyasa verilerinin farklı olmasıdır. Değerlendirmede benzer marka, model, yaş ve kilometredeki araçların ilan ve satış fiyatlarının esas alınması isabetli sonuç verir.
Bulunan tutar kazadaki kusur oranına göre indirilir. Araç sahibi kısmen kusurluysa değer kaybı karşı tarafın kusuru oranında karşılanır. Araç ağır hasarlı, yani pert sayılmışsa ayrıca değer kaybı istenmez; zarar aracın kaza öncesi değeri ile hurda değeri arasındaki fark üzerinden belirlenir.
Başvuru, tahkim ve dava
İlk adres, kazaya yol açan aracın trafik poliçesini düzenleyen şirkettir; KTK m. 97, tahkime ya da mahkemeye gidilmeden önce bu şirkete yazılı başvuru yapılmasını şart koşar. Başvurunun üzerinden on beş gün geçtiği hâlde yanıt alınamamışsa veya gelen yanıt tatmin edici değilse, hak sahibi Sigorta Tahkim Komisyonu ile mahkeme arasında seçim yapabilir. Başvuruda genellikle kaza tespit tutanağı, ruhsat ve ehliyet bilgileri, hasar fotoğrafları, onarım faturası ve eksper raporu istenir.
Değer kaybının zorunlu trafik sigortasının araç başına maddi zarar limitini aşan kısmı, kusurlu aracın işleteninden ve sürücüsünden istenebilir. Araç sahibinin kendi kasko poliçesinin değer kaybını kapsayıp kapsamadığı ise poliçe hükümlerinden anlaşılır.
Uyuşmazlık tahkime ya da mahkemeye taşınırsa değer kaybı çoğunlukla bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Bilirkişiden, benzer araçların ikinci el fiyatlarını araştırarak somut bir değerlendirme yapması beklenir.
Uygulamada dikkat edilmesi gerekenler
Değer kaybı dosyalarında kayıpların büyük kısmı kazadan sonraki ilk günlerde yapılan hatalardan doğar.
- Araç onarıma girmeden önce hasarın her açıdan fotoğraflanması ve eksper incelemesinin tamamlanması gerekir. Onarımdan sonra hasarın boyutunu ispatlamak zorlaşır.
- Onarım faturası, servis kayıtları ve değiştirilen parçaların listesi eksiksiz saklanmalıdır.
- Sigorta şirketinin ödediği tutar yetersizse, ödemenin kabul edilmesi kural olarak bakiye zararın istenmesine engel değildir. Ancak imzalanan ibraname veya feragat belgesinin içeriği belirleyicidir; metin imzadan önce dikkatle okunmalıdır.
- 1 Temmuz 2026 öncesi kazalarda değer kaybının ayrıca talep edilip edilmediği kontrol edilmelidir.
- Sigorta şirketiyle yazışmaların uzaması zamanaşımı süresini durdurmaz.
Zamanaşımı
Değer kaybı talebi de trafik kazasına özgü zamanaşımı kuralına bağlıdır (KTK m. 109). Araç sahibi, aracındaki değer düşüşünü ve bundan kimin sorumlu tutulacağını öğrendiği günden başlayarak iki yıllık bir süreye sahiptir; kaza gününden itibaren on yıl dolduğunda ise bu öğrenme tarihine bakılmaksızın talep düşer. Kaza ceza hukukunda daha uzun dava süresi tanınan bir suç niteliği taşıyorsa, tazminat da o süre içinde istenebilir. Ancak yaralanmanın olmadığı, yalnızca sac ve boya hasarıyla sınırlı kazalarda genellikle bu ihtimal doğmaz ve pratikte hesaba katılması gereken iki yıllık süredir.
Sık sorulan sorular
Değer kaybı için ayrıca başvurmak gerekir mi?
1 Temmuz 2026'dan sonra yapılan başvurularda gerek yoktur; genel şartlar, hasar başvurusunu değer kaybı talebini de içeren bir başvuru olarak kabul eder. Daha eski dosyalarda ise değer kaybının ayrıca istenip istenmediği kontrol edilmelidir.
Kazada kusurlu olan araç sahibi değer kaybı alabilir mi?
Tamamen kusurlu olan araç sahibi karşı tarafın sigortasından değer kaybı isteyemez. Kısmen kusurlu olan ise değer kaybını karşı tarafın kusur oranı kadar talep edebilir.
Yüksek kilometreli araçta değer kaybı ödenir mi?
Eski genel şartlardaki formül, belirli kilometrenin üzerindeki araçlar için değer kaybı öngörmüyordu. Anayasa Mahkemesi kararından sonra değer kaybı gerçek piyasa farkına göre belirlenmektedir. Yüksek kilometre tutarı düşürebilir, fakat tek başına talebi ortadan kaldıran bir sınır değildir.
Değer kaybı talebi için ne kadar süre vardır?
Esas süre, değer kaybı ile sorumlunun öğrenildiği tarihten başlayan iki yıldır. Bunun yanında kazadan itibaren on yıllık mutlak bir sınır bulunur. Kazanın ceza hukukunda daha uzun süreye bağlanan bir suç oluşturduğu istisnai durumlarda o uzun süreden yararlanılabilir.
Pert araç için değer kaybı istenebilir mi?
Hayır. Ağır hasarlı sayılan araçta ayrı bir değer kaybı kalemi söz konusu olmaz; tazminat, aracın kazadan hemen önceki piyasa fiyatından sovtaj (hurda) bedelinin düşülmesiyle hesaplanır. Tutarın doğru belirlenip belirlenmediğinden emin olmak için dosyanın bir hukukçu tarafından incelenmesi faydalı olabilir.
Araç değer kaybı başvuru dilekçesi örneği
- Bu dilekçe, kazada kusuru bulunmayan veya kısmen kusurlu olan araç maliki tarafından, kusurlu aracın zorunlu trafik sigortası şirketine yazılı olarak verilir; 1 Temmuz 2026'dan itibaren araç hasarı başvurusu değer kaybı talebini de kapsadığından bu dilekçe, talebi ve hesaplama esaslarını açıkça kayda geçirmek için kullanılır.
- Şirket on beş gün içinde cevap vermezse veya cevap uygun bulunmazsa Sigorta Tahkim Komisyonuna ya da mahkemeye başvurulabilir; talep zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde kazadan itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar (KTK m. 97, m. 109).
- Dilekçeye kaza tespit tutanağı, ruhsat ve ehliyet örnekleri, onarım öncesi hasar fotoğrafları, onarım faturası, varsa eksper raporu ve aracın önceki hasar kayıtları eklenir.
[SİGORTA ŞİRKETİ UNVANI] GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
(Hasar / Tazminat Birimi)
[Şirket Adresi]
BAŞVURAN : [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No: [...........])
[Adres]
[Bildirim için e-posta adresi]
VEKİLİ : [Varsa Av. Ad Soyad, adres]
SİGORTALI ARAÇ : [Plaka] plakalı araç
POLİÇE NO : [Poliçe No] (biliniyorsa)
HASAR DOSYA NO : [Varsa şirket hasar dosya numarası]
BAŞVURANIN ARACI : [Plaka] plakalı, [marka, model, model yılı] araç
KAZA TARİHİ VE YERİ : [Tarih], [İL / ilçe, kaza yeri]
KONU : Kaza nedeniyle araçta oluşan değer kaybının KTK m. 97 uyarınca
ödenmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR :
1. [Tarih] tarihinde [kaza yeri] mevkiinde, şirketinize zorunlu mali sorumluluk
sigortası ile sigortalı [Plaka] plakalı araç ile maliki olduğum [Plaka] plakalı araç
arasında trafik kazası meydana gelmiştir. Kaza, [kaza tespit tutanağı / kolluk
tutanağı] ile tespit edilmiş olup sigortalı aracın sürücüsü [tam / [Oran] oranında]Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.